Blog

Meid, de wereld ligt aan je voeten!

Met mijn blauwe koffer gevuld met boekjes, gekleurde doeken en vondsten, liep ik de rode loper op. Ik kwam binnen in de aula van het 2College Durendael waar ik een tafel omtoverde tot een avontuurlijk hoekje met mijn wereldbol erbij. De aula fungeerde op 7 maart niet als pauzeplek voor scholieren. Nee, hoor!

Er vond een beroepenbeurs plaats voor meiden van 12 tot 20 jaar. Op uitnodiging van Stichting Oisterwijk Centraal stond ik samen met andere vrouwen klaar om over ons vak en passies te vertellen, onder wie een dichter, huisarts, een rechter, yogadocente, werktuigbouwkundige en politieagente.

De beroepenbeurs gaf meiden een kans om vanuit neutraliteit te kijken en zich te oriënteren op een vak waar ze goed in zouden kunnen worden. Hoe jonger meiden zich voorbereiden op hun beroepskeuze en waar ze gedreven door zijn, hoe meer mensen op de juiste plek terecht komen en vanuit hun kracht kunnen samenwerken. De wethouder  zei in haar speech:

“Veel vrouwen zijn nog niet economisch zelfstandig, armoede komt vaker voor bij vrouwen, en je ziet in belangrijke posities of in beroepen wat van oudsher meer een mannenberoep is, dat daar vrouwen ondervertegenwoordigd zijn.”

Een veertienjarige jongedame schoof bij me aan tafel. ‘Wat wil jij later worden?’, vroeg ik uit nieuwsgierigheid. Haar antwoord raakte mij. Ze zei met een diepe overtuiging: “ik wil bij de marechaussee.” Het was een spiegel voor mijzelf. Op die leeftijd was ik ook zo vastberaden over mijn toekomst.

“Wat lijkt je zo leuk bij de marechaussee?” “Ik houd veel van bewegen.” Ik vertelde haar over de man met wie ik 10 jaar samen was geweest en bij defensie werkte. Je mag dan inderdaad veel bewegen én je moet ook heel veel op dezelfde plek stilstaan of zitten.

Deze meid koesterde haar toekomstdroom en maakte er werk van.

“Ik ga een keertje kijken bij de opleiding.” Zo kan ze zien, hoe het is om in de beveiliging te werken.  Want wie je ook bent, er is altijd een vak wat bij je past. Met een ijzeren wil, geluk en steun om je heen, kom je waar je zijn wil in de wereld. Girl, go for it! Meid, bij de marechaussee ligt de wereld aan je voeten!

Wil je een indruk krijgen van de beroepenbeurs? Klik dan hier.

Home is where the heart is

De eerste week op mijn nieuwe werkplek bij VluchtelingenWerk in Eindhoven zegt mijn collega: ‘Wat doe je hier?” “Ja, dat vraag ik mezelf ook af”, antwoord ik eerlijk. De terugkomst in Nederland na anderhalve maand bij Roberto valt me koud op mijn dak.

Letterlijk en figuurlijk heb ik het koud.

Na zes jaar intensief samen te hebben gewerkt met collega’s in Den Bosch, start ik nu in de universiteitsstad Eindhoven. Hij, wiens stad al jaren Eindhoven is, heeft zijn geboortegrond elders. Hij zou toch moeten weten hoe het is om een cultuurshock te hebben?

Nadat ik vertel over San Pedro als toeristentrekpleister zegt hij: “Waarom ga je daar niet in het toerisme werken, Sandra?” Het is nogal een stap om ver weg te gaan wonen. Als ik zeg, dat ze in San Pedro geen bibliotheek hebben, zegt hij: “Je hebt toch internet? Daar kun je alles vinden, wat je maar wil”. Ik weet dat hij gelijk heeft, maar het knaagt aan mij. Waarom?

Sinds ik ‘thuis’ ben komen de muren in mijn stadje met het dorpshart, het prachtige Den Bosch, op mij af.

Ik voel me opgesloten. Ik mis de vulkanen. De openheid, ik mis mijn liefde.“Wat doe ik hier?”

Weer word ik geconfronteerd met het niet thuis voelen. Tijdens een opvoedcursus bij VluchtelingenWerk zegt de gespreksleidster, die van Marokko naar Nederland gemigreerd is, tegen de deelnemers, dat ze haar geboortegrond miste. “De muren kwamen op mij af, in Marokko was alles open en wijds, maar ik heb geleerd om de kleine dingen te waarderen” Ik herken het gevoel wat zij heeft.

Het lijkt wel of ik totaal losgerukt ben van de grond waar ik wil zijn, met wie ik wil zijn. “Wat doe ik hier?”

De kou heeft maanden in mijn lichaam gezeten en wordt versterkt door het teruggetrokken leven wat mensen hier in het winterse Nederland leiden. Ik voel het tot aan mijn werkomgeving waar onbekenden en bekende collega’s ieder in hun hokjes, de kantoren van de verschillende afdelingen, hun werk verrichten. Het is voor mij pijnlijk zichtbaar in het pand waar ik drie dagen per week werk. Ik voel geen verbinding. Soms is er zelfs geen hallo. Mensen gaan en komen. Waar gaan ze heen? Ik heb geen enkel idee.Ik hervat mezelf door elke keer te groeten:

“Hallo, wie ben jij? Ik ben Sandra Verkuijlen. Wat doe jij precies?”

Ook val ik in de armen van mijn oude bekende collega, die ook in Eindhoven is komen werken. Warme verwelkomende handen houden mij vast. 

Een maand later ben ik bij een markeringsweekend van mijn homie in Lochem. Alleen al door buiten te zijn, voel ik de tranen opkomen en tuur ik de verte in. Mijn hart doet echt pijn. Eenmaal terug binnen, starten we met lichaamswerk. Door de energie voelt mijn lijf zich warm en het enige wat ik nog kan doen, is huilen. Wat zegt je hart? Dat ik daar wil zijn, met hem. Zij antwoordt zonder naar mijn situatie te vragen: “Ook daar zul je weer nieuwe mensen ontmoeten.” 

De liefdesvulkanen als thuisbasis

De vulkanen rondom San Pedro de Atacama vertellen een risicovol liefdesverhaal.* Vanaf de eerste dag in dit afgelegen dorpje in de Atacama Woestijn, 30 december 2017, had ik een sterk gevoel van thuiskomen. Dat gevoel veranderde toen ik ziek werd van een longembolie in het Juriques Hostal van Roberto.

Hoe hard ik ook riep, ‘ik ga nooit ……’, weerkaatste als een echo in mij: ‘ik ga ooit, ooit, ooit…….weer naar Chili’.

Zo was het ook.  De vulkanen van de liefde vormden hierin een sterke basis.

Werkelijk nooit gedacht dat de liefde me terug zou brengen naar deze bijzondere plek, waar ik herstel van alle drukte in Nederland. Hier schaaf  ik mijn ideeën en visie bij. Ik droom weg en geef handen en voeten aan wat ik wil. Soms verval ik in het geforceerd plannen bedenken en ga ik terug naar het nu, wat leven heet.

Mijn ademnood brachten Roberto en mij bij elkaar. We zijn nu bijna 2 jaar samen en alleen de oceaan scheidt ons nu, soms het tijdsverschil, een paar cultuurverschillen en de onzekerheid die het leven soms met zich meebrengt. Ik vertrouw erop dat ik hoor waar ik ben, waar dat ook mag zijn. Dat gevoel is soms wankel, want ook ik ben weleens verdrietig en boos of bang en toch…. heb ik een oervast vertrouwen. Mijn geluk en het zien van kleine dingen geven mij  de kracht.

Alles neemt de vorm van de vulkanen en de dalen aan. Zoals het vormrijke schaduwspel in het dal bij de vulkanen, wanneer de zon de wolken verlicht. Dat is allemaal echt. Deze vormen leren me naar mezelf te kijken.  Dieper en hoe het anders kan.

De liefdesvulkanen helpen mij om een inwendige rust te vinden.  Er is herkenning in elkaar en ook dat zorgt voor positieve berichtjes van mensen aan de andere kant van de oceaan, die Roberto en mij zien:

 

“Ik denk dat je elkaar herkent en thuis bent.” “Two birds of a feather living together.”  

Samen en alleen sterk.

*De Atacameños in San Pedro de Atacama kennen een liefdesverhaal over de vulkanen, waarbij door een ruzie tussen de vulkanen om de vrouwelijke vulkaan Quimal, vulkaan Juriques zijn hoofd verloor (de top).

Sta je mannetje als eigenzinnige vrouw

Op de een of andere manier trek ik altijd interessante mensen aan. Zo ook op de rommelmarkt waar Roberto en ik onze spullen verkopen voor het goede doel: creatieve ontmoetingen voor vrouwen met minder inkomen.

Als ik samen met mijn vriend Roberto op ons kleedje zit, raak ik in gesprek met Inke Katoen, antropoloog en politica in de gemeente Den Bosch. Zij was jaren als één van de weinige vrouwelijke politica actief binnen de PvdA.  Haar oom André Köbben, emeritus hoogleraar in de culturele antropologie blijkt te zijn overleden, lees ik in het NRC artikel wat ze me met zorg aan mij laat zien.

“Als onderzoeker, als leermeester van vele generaties antropologen, én als beleidsadviseur en eigenzinnig essayist was hij hier te lande lange tijd de invloedrijkste representaten van zijn vakgebied”

Een brug naar de realiteit

Inke vertelt hoe zij als cultureel antropoloog altijd de brug heeft willen slaan naar de dagelijkse werkelijkheid, net als haar oom.  Iets in mij wordt wakker. De eigenzinnigheid waarmee zij vertelt is een herkenning voor mij als innerlijk eigen-wijze vrouw.

Ik denk terug aan de verhalen van mijn oudoom die als Kruisheer een klacht kreeg van de Katholieke Kerk, toen hij beweerde dat het van belang is om de Bijbel te interpreteren naar de hedendaagse realiteit in plaats van in dogma’s te denken. De Universiteit van Nijmegen heeft hem in zijn gelijk gesteld.

Met diep respect waardeer ik mensen die iets aan de kaak stellen wat niet meer zuiver is of niet meer past bij de tijd van nu.

Zo voel ik dat ook Inke zich met passie en doorzettingsvermogen heeft ingezet voor de vrouwen, ondanks alle tegenslag die zij hierbij ervaarde. Want kennis en ervaring van vrouwen worden nog steeds mondjesmaat in de politiek toegestaan. Vrouwen zijn een bedreiging, begrijp ik uit haar verhaal. 

Je lijkt op mijn jongere uitgave van 1988

Een paar maanden later, januari 2020, schrijf ik haar vanuit Chili een lang bericht over onze ontmoeting.

“Wij, beiden antropologen, spraken over intelligente vrouwen en hun invloed binnen de samenleving.”

Met passie vertel ik haar hoe graag ik me in wil zetten voor de talentontwikkeling van vrouwen uit alle windstreken. Eigenlijk allemaal vrouwen onderweg die barstensvol energie en wijsheid zitten en gek genoeg niet altijd hun volle talent uitleven.  Zij antwoordt me op ‘mijn brief’:

“Fijn zo’n brief! Ik herinner ons gesprek nog goed en ik zou het prachtig vinden als je plannen en verbindingen in Den Bosch slagen! Je lijkt in enthousiasme en denken op mijn jongere uitgave van 1988 en als voorbeeld deug ik wel want ik vind dat de vrouwen samen best veel bereikt hebben. Als je thuis bent spreken we af.
Inke

‘Zonde als het talent van vrouwen niet gezien wordt’

Udens Weekblad, Donderdag 4 juli 2019

UDEN | Meuk is leuk! Met deze zin in het achterhoofd zit Sandra Verkuijlen uit Volkel in het zand bij Bedaf in Uden om haar spulletjes te verkopen. De opbrengst gaat naar de Koruvaan, een sociale onderneming die creatieve ontmoetingen toegankelijk wil maken voor vrouwen uit alle windstreken.

Sandra had letterlijk een lange adem nodig om te komen tot waar ze nu is. “In december 2017 kreeg ik op reis in Chili onverwachts een longembolie”, vertelt ze. “In het ziekenhuisbed met het infuus in de rechterarm en de pen in de linkerhand schreef ik mijn droom op: het realiseren van mijn bedrijf de Koruvaan, waar vrouwen uit alle windstreken elkaar ontmoeten en versterken met hun eigen wijsheid en kerntalenten met ruimte voor creatieve uitspattingen en gewoon doen.” Al reizende door de wereld, bij VluchtelingenWerk en ook in haar eigen kring zag en ziet ze zoveel talenten bij vrouwen. “Zonde toch, als dit niet gezien wordt? Toen ik terug kwam in Nederland flitste zowat mijn hele leven aan mij voorbij. Mijn reis ging thuis gewoon verder en ik (her)ontdekte daar de mooie plekjes van Nederland en vooral mezelf met mijn bijbehorende dromen tot op de dag van vandaag.”

TERUGBLIK- Een kleine reis met passanten op zoek naar iets moois

De Brabantse buurman op de rommelmarkt verwelkomde mij en inspecteerde mijn waar. ‘Je hebt mooie spulletjes, hoor.’ We wisselden wat ervaringen uit. Hij vertelde mij over het herseninfarct, dat hij had gehad. Dat schiep een band. Mijn reizen wekten zijn interesse. Als jonge kerel was hij graag gemigreerd.
De rommelmarkt voelde als een vakantiereisje waarbij ik de stroom van de mensen volgde. Ik observeerde, maakte een inschatting van wat iemand kon gebruiken en tegelijkertijd genoot ik ervan om te vertellen over de creatieve ontmoetingen bij de Koruvaan.
In de tussentijd schakelde ik met alle passanten, verzamelaars, mensen met uiteenlopende wortels, mijn familie, een oud collega en haar theatergroep voor mensen met een verstandelijke beperking. Een jongevrouw met een gouden naamkettinkje was hartstikke blij met mijn skai panterjackje. Met gebaren maakte ik duidelijk aan Poolse mensen waarvoor ze een bepaald product konden gebruiken, een vrouw met afroroots kocht samen met haar dochter HAVO examenboeken Biologie. Een jongetje vertrok met een big smile en twee knuffeltjes die elkaar omarmden. Iedereen was even een passant met een verhaal op zoek naar iets moois.

Bijzondere mensen. Komt dat zien!
Een dame sprak me aan en zei: ‘Jij hebt zeker een bijzonder verhaal?’ Haar nichtje uit Kerkdriel was bekend bij Omroep Brabant en zocht altijd ‘bijzondere mensen’ voor haar vlog. Wie weet! Het helpt mij om mijn verhaal en drijfveren van de Koruvaan te delen.
Vanwege de mooie opbrengst tijdens de markt op Bedaf, ben ik op zondag 1 september ook te vinden bij de Zuster van Orthenpoort ‘bazaar’.  Achter het hofje aan de Hinthamerstraat in Den Bosch stal ik op mijn tapijt diverse spulletjes uit. Van vintage, boeken over sociale en culturele onderwerpen en kleine frutsels tot aan kleding, strips en keukengerei. Komt dat zien! Komt dat zien! Snuffelen, ervaringen uitwisselen en naar huis met nieuwe aanwinsten.

DO GOOD!

Last minute sloot ik met de Koruvaan aan bij de DO GOOD MARKET van Social Label. Ze toverden het Werkwarenhuis in Den Bosch om tot sociale bazaar. Thuis vulde ik mijn rode backpack met gekleurde kussens en een heus Iraans bruidskleed; een Perzisch tapijt, dat ooit als bruidsschat diende. Met mijn grote dromenvanger aan mijn rugzak gebonden en een rood boodschappenkarretje gevuld met knutselspulletjes banjerde ik naar het Werkwarenhuis, waar ik mijn spullen op de ‘Pers’ uitstalde.

Mijn creatieve hart klopt
Laten we eerlijk zijn, als startende sociale ondernemer, kom ik net om de hoek kijken, maar mijn creatieve hart heeft altijd geklopt. Social Label is voor mij een prachtig voorbeeld van hoe mensen met allerlei wensen bij elkaar komen tot prachtige sociaal duurzame producten met een verhaal. Mensen met afstand tot de arbeidsmarkt werken aan de ontwerpen van jonge designers. Vol verwondering heb ik ernaar gekeken en een mijnheer vroeg me: ‘Ben jij designer?’  ‘Nee, ik nodig mensen uit om hun verhalen vorm te geven.’

Mooie verhalen vormen zich als een olievlek
Door bezoekers uit te nodigen om hun dromen te vertellen, kwamen er werkelijk waar prachtige verhalen op tafel. Ze verbeeldden of vertaalden deze op een reislabel, die vervolgens aan de dromenvanger kwam te hangen. Marie-José werkzaam bij Amarant maakte een denkbeeldige luchtballonvaart. Een andere dame vertelde me over Stichting SOLOS, een creatief platform voor jongeren en young professionals. Jonge filmers laten elke maand hun film zien in de Verkadefabriek. Podium bieden is belangrijk, want daarmee wordt alles zichtbaar, ook hier dus.

Een vrouw uit Nicaragua voelde verdriet om de gewelddadigheden in haar thuisland. “Libertad para mi país Nicaragua.” Moeder deelde haar zorgen over het loslaten van haar dochter met het syndroom van Down. Het is tijd om op eigen benen te staan, want de ouders worden ook ouder.  Haar dochter hoopte dat ze snel in het mooie huis kon gaan wonen.  Andere dromen: ‘House + design studio + een simpel leven’ ‘Mijn droom is dat we met elkaar en in samenwerking met elkaar gaan leven. Los van religie, iedereen in zijn eigen waarde laten’, ‘Does lief, meer en meer en meer en meer als een olievlek’…… en een tekening van relaxende mensen op een ogenschijnlijk onbewoond eiland.

Talenten verbinden
Geen eilandjes maar: ‘Echte inclusie, een samenleving waarin diversiteit omarmd wordt’. Deze droom triggerde mij. Hier zag ik hoe mensen bij elkaar aan tafel schoven, los van leeftijd, man, vrouw, met of zonder beperking, designer, aanjager. Gewoon mens. Ik vertelde iedereen aan tafel over de Koruvaan en de creatieve ontmoetingen met aandacht voor talent. De vrouw die haar vleugels gaat uitslaan met ondersteuning in haar eigen huis, sloot het gesprek af met de overtuiging: ‘Ik heb ook een talent’. Zo is het maar net en dat kun je zien bij Social Label!

Dromen vangen voor vrijheid!

Wat betekent vrij?
Vrije vogel, vogelvrij, vrijuit gaan, vrijen, keuzevrijheid, je voelt je vrij om te doen en laten wat je wilt. Synoniemen voor vrij zijn: onafhankelijk, onbegrensd, open, voor niets, vakantie, onbewoond, betrekkelijk en ongestraft. Iedereen heeft een andere associatie bij het woord vrij. 

Het hebben van een hartenwens verbindt ons
Ieder mens is anders. Dat is gewoon. Hoe normaal is het om een afwijkende mening of niet doorsnee droom te delen? Durf jij dat? Voor mensen met een vluchtelingenachtergrond was het soms onveilig om hun hartenwens te uiten. Idealen zijn soms gevangen en andere keren vliegen de dromen vrij naar buiten. Eén ding is zeker: het hebben van dromen verbindt ons allemaal. 

Geef jouw dromen de vrijheid
Op zondag 5 mei was VluchtelingenWerk present bij het Bevrijdingsfestival Brabant om de dromen te bundelen. In onze tipi kregen we bezoek van een paar honderd mensen. Kleine dromers knutselden hun eigen dromenvanger ketting. Festivalbezoekers van alle leeftijden en uit alle windstreken schreven en tekenden hun wens op en verbonden deze aan elkaar  in de grote dromenvangers.

De volgende dromen kwamen voorbij: ‘Ik wil dat de mineons echt zijn’, ‘Dat ik een fijne salarisverhoging krijg! + Vrede op aarde’, ‘Vrijheid voor iedereen’ tot aan: ‘Ik wil lampenmaker worden’ en ‘hoop dat niemand meer wordt gepest.’ We kijken terug op een prachtige dag en hopen dat de toekomstige lampenmaker nog heel veel lichtjes laat schijnen. 

De Koruvaan verzorgde de creatieve ontmoeting in de tipi van windcirkeltenten.nl met en voor VluchtelingenWerk Zuid-Nederland. Voor een mooi filmpje: Dromen vangen voor vrijheid!